|Instytucje U.E.| |Hymn U.E.|

Instytucje U.E.

|Rada Europejska| |Rada Unii Europejskiej| |Komisja Europejska| |Parlament Europejski| |Trybunał Sprawiedliwości|

Rada Europejska 

Rada Europejska jest instytucją, będącą unijnym ośrodkiem dyspozycji politycznej i określającą strategiczne cele rozwoju U.E.

W skład Rady Europejskiej wchodzą szefowie rządów krajów członkowskich U.E. oraz, w jednym przypadku, szef państwa i de facto szef rządu - prezydent Francji. Rada Europejska jest najmniej zbiurokratyzowaną unijną instytucją.

Rada Europejska zbiera się co najmniej raz na pół roku – na szczycie, organizowanym pod koniec prezydencji danego państwa członkowskiego. W szczytach, odbywających się w kraju pełniącym prezydencję, obok szefów rządów (lub państw) biorą udział także ministrowie spraw zagranicznych z poszczególnych krajów członkowskich. Prezydencję w Radzie Europejskiej (oraz w Radzie Unii Europejskiej) sprawuje co pół roku inne państwo członkowskie – obecnie Szwecja. W 2000 r. prezydencję sprawowały kolejno (zgodnie z zapisami traktatowymi) : Portugalia i Francja, w drugiej połowie 2001 r. przejmie ją Belgia, a w 2002 r. Hiszpania i Dania. Personalne przewodnictwo omawianej instytucji sprawuje szef rządu państwa kierującego pracami Rady Europejskiej. W przypadku Francji personalne przewodnictwo Rady Europejskiej sprawuje głowa państwa. Obecnym przewodniczącym Rady Europejskiej jest premier Szwecji, Göran Persson.

Jak już wspomniano, Rada Europejska określa strategiczne cele rozwoju Unii Europejskiej. Swoimi dyspozycjami Rada wiąże pozostałe instytucje UE, których zadaniem staje się nadanie podjętym na łonie Rady decyzjom odpowiednich ram prawnych i wcielenie ich w życie. Nie bez powodu w spotkaniach Rady Europejskiej uczestniczy przewodniczący Komisji Europejskiej - instytucji posiadającej inicjatywę prawotwórczą.

Rada Europejska jako zinstytucjonalizowana forma współpracy państw członkowskich Wspólnot Europejskich istnieje od 1974 r., choć dopiero Jednolity Akt Europejski stworzył ostatecznie prawne ramy dla funkcjonowania tej instytucji. Od końca lat 60-tych funkcje Rady realizowała Konferencja Szefów Państw i Rządów Państw Członkowskich.

Powstanie Rady wynikało między innymi z konieczności rozszerzenia współpracy państw członkowskich o problemy nie ujęte we wspólnotowych traktatach. Chodziło przede wszystkim o ujednolicanie stanowisk w ważnych kwestiach natury politycznej. Prace Rady dotyczą jednak także i kwestii zapisanych w traktatach. Chodzi o nadanie im właściwego impulsu realizacyjnego, co nierzadko przekracza uprawnienia innych instytucji wspólnotowych, a ponadto wymaga politycznej decyzji, która zapada na najwyższym szczeblu. Poza tym pozycja, osobowość, charyzma i „nietuzinkowość” zgromadzonych na szczytach Rady przywódców sprzyja podejmowaniu przez nich najtrudniejszych decyzji.

Bardzo ważną rolę Rada Europejska pełni w sprawach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Ponadto tematami podejmowanymi na szczytach Rady Europejskiej są:

• sytuacja ekonomiczna i monetarna,

• problemy energetyczne (szczególnie w połowie lat 70.),

• polityka zatrudnienia

• polityka dotycząca konkurencji w stosunku do państw trzecich, na rynkach państw członkowskich oraz na rynkach światowych,

• stosunki gospodarcze z innymi państwami,

• sprawy związane z przystępowaniem do Wspólnot lub stowarzyszeniem się z nimi,

• problemy dotyczące udziału poszczególnych krajów członkowskich we wspólnym budżecie,

• zagadnienia polityki regionalnej.

Dodatkowo szczyty Rady Europejskiej są dla polityków Unii okazją do komentowania bieżących wydarzeń, rozgrywających się na arenie międzynarodowej.

Ostatni szczyt Rady Europejskiej odbył się 23 i 24 marca w Sztokholmie. Rozmawiano tam między innymi o przyjętym na zeszłorocznym szczycie w Lizbonie programie reform, dzięki którym Unia Europejska ma się stać do 2010 r. najbardziej konkurencyjną, dynamiczną i opierającą się na głębokiej wiedzy gospodarką świata. W czerwcu w Göteborgu zbierze się szczyt Rady Europejskiej, podsumowujący dorobek szwedzkiej prezydencji. 

O mocnej pozycji Rady Europejskiej świadczy nie tylko jej nadrzędna rola wobec pozostałych instytucji. Rada jest instytucją pozostającą poza wszelką kontrolą formalną - funkcje kontrolne sprawowane przez Trybunał Sprawiedliwości nie rozciągają się na Radę Europejską.

Porozumienia między państwami członkowskimi zawierane są na drodze kompromisu i konsensusu (nie ma formalnych głosowań), dzięki czemu stają się bardziej trwałe.


Powszechnym błędem jest mylenie Rady Europejskiej z Radą Europy. Ta ostatnia nie jest instytucją Unii Europejskiej. Jest odrębną organizacją, która powstała w 1949 roku, a więc jeszcze przed ukonstytuowaniem się pierwszej Wspólnoty Europejskiej (Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali). Większość prac Rady Europy koncentruje się na prawach człowieka, edukacji, kulturze oraz współpracy w takich obszarach działalności jak ochrona środowiska, etyka medyczna, czy zwalczanie narkomanii. 
Rada Europy jest jednak bardzo blisko procesów integracyjnych w Europie (choćby przez skład jej założycieli (wśród państw należących do Rady znajdują się kraje członkowskie U.E.). Od 1989 r. Rada stała się "przedsionkiem" dla krajów z Europy Środkowo - Wschodniej, które za ostateczny cel stawiają sobie członkostwo w Unii Europejskiej. Polska jest członkiem Rady Europy. 

Wykorzystane materiały:

1. Bainbridge Timothy, Teasdale Anthony, Leksykon Unii Europejskiej, Wydawnictwo PLATAN, Kraków 1998. 

2. Pramfelt Magdalena, Pięć sposobów na Europę, dwutygodnik "Unia & Polska", 02.04.2001., s. 6.-7. 

3. Wojciechowski Jerzy Andrzej, Instytucje i porządek prawny Wspólnot Europejskich, Wydawnictwo INFOR, Warszawa 1995, 1996.

Adam Głuszkowski

|Rada Europejska| |Rada Unii Europejskiej| |Komisja Europejska| |Parlament Europejski| |Trybunał Sprawiedliwości|